PKN
Protestantse Gemeente te Steenderen en Bronkhorst
 
De Remigiuskerk De Remigiuskerk
De "kerk met de dikke toren" is een karakteristiek gebouw in het dorp Steenderen. Een kerk met een verhaal... De historie leest u hieronder. 

In 2014 heeft onze gemeente de kerk overgedragen aan de stichting Gelderse Kerken. Voor verhuur, vragen over het gebouw en activiteiten kunt u bij de stichting terecht. 



De naam van de kerk
De protestantse kerk in Steenderen is gewijd aan St. Remigius. Remigius werd rond 436 na Chr. in Cerny bij Laon geboren. Hij stierf op 13 januari 533, 97 jaar oud. Al op 22- jarige leeftijd werd hij bisschop van Reims. Hij besteedde veel van zijn tijd aan het bekeren van de Franken. Vooral door zijn samenwerking met koning Clovis ging hem dat goed af. Hij stichtte de bisdommen van Atrecht, Terwaan, Laon en Doornik-Kamerijk. Hij wist Clovis zelf ook voor het christendom te winnen. Op Kerstdag 496 werd Clovis door hem in Reims gedoopt.

Van rooms naar protestant 
De parochiekerk in Steenderen werd gewijd werd aan deze Frankische heilige. Steenderen behoorde tot het aartsdiaconaat Deventer in het bisdom Utrecht. De pastoors werden voorgedragen en benoemd door de proost van klooster Bethlehem bij Doetinchem. Dit 'patronaatsrecht' was in 1217 door de bisschop van Utrecht aan dit klooster gegeven. 

De reformatie kwam in de Achterhoek pas op gang tijdens de 80-jarige oorlog. In 1580 werd de eerste protestantse predikant aangesteld: Sebastiaan Planck, de vroegere kapelaan van Bronkhorst.   

Geschiedenis van het kerkgebouw
Al in 1217 wordt melding gemaakt van het kerkgebouw. Bij de restauratie van de kerk in de jaren 1966-1969 bleek dat dit gebouw een voorganger had met een veel kleinere afmeting. De kolommen van het middenschip van de kerk rusten op de fundamenten van twee tufstenen muren met een dikte van 70 cm. Deze muren waren weer gefundeerd op een zwaar, zeer diep fundament van oersteen. Er stond dus eerst een klein tufstenen zaalkerkje, waarschijnlijk in Romaanse stijl. En wellicht nog daarvoor een houten kerkje, maar daarover valt niets met zekerheid te zeggen. 

In de periode 1439-1440 werd een nieuw (priester)koor gebouwd. Dit koor werd opgetrokken in de bouwstijl van die tijd: de gotiek, de omhoog strevende spitsbogen-bouwstijl. De 15e eeuw was een economisch redelijk gunstige en een vrij rustige tijd. Veel kerken werden vergroot of verbouwd. Toen het nieuwe koor klaar was, viel het oude kerkje helemaal in het niet. Er moest ook een nieuwe kerk komen. Kort na de bouw van het koor kwamen er giften binnen voor de bouw. Deze kerk werd rond 1445 opgetrokken. De kerk kreeg de vorm van een pseudo-basiliek (een rechthoekig gebouw in de lengte door zuilen verdeeld in 3 of 5 beuken). Het middenschip had een zadeldak, de zijbeuken lessenaar-daken. Tussen de dakrand van het middenschip en het lessenaar-dak van de zijbeuken was een smalle muur. Bij de herbouw na de ramp in 1782 is deze verdwenen en werd het één doorlopende dakpartij.

Bij de vernieuwde, grote kerk hoorde ook een toren. Deze werd rond 1456 gebouwd.  Bij de Staatsregeling van 1798 werd o.a. bepaald dat de kerktorens eigendom werden van de burgerlijke gemeentes. De toren werd in 1953 weer teruggegeven aan de kerkvoogdij.   

Rampen
In 1782 sloeg de bliksem in de toren van de kerk. Aangewakkerd door een sterke wind sloegen de vlammen van de toren over naar de kerk die in lichter laaie kwam te staan. Naast de kerk brandden ook de school en drie woonhuizen af. De Steenderense geschiedschrijver Harmen Addink, die toen pas 18 jaar oud was, heeft de brand beschreven in een lang en aangrijpend gedicht. Men zat niet bij de pakken neer. De financiële middelen werden bij elkaar gebracht om kerk, school en woningen snel te herbouwen.

Op 1 februari 1784 werd eerste plechtige dienst in de gerenoveerde kerk gehouden. Volgens Harmen Addink bedroegen de totale kosten van de wederopbouw van kerk en school 12.830 gulden. De toren was ongeveer 4 meter lager geworden (minder spits). Het middenschip en de zijbeuken hadden een doorlopend dak gekregen.   

Kort na het herstel volgde een nieuwe ramp voor Steenderen en omstreken: bij Drempt brak de IJsseldijk en er volgde een grote overstroming. Drie weken lang stonden paarden en koeien in de kerk op stal en een paar jaar later in 1799 was dat opnieuw het geval. (Waarom ook niet; Franciscus preekte ook voor de vogels).   
Restauratie
In de 50er en 60er jaren van de 20e eeuw kwamen er steeds meer gebreken aan het licht. Restauratie vond plaats van 1966-1969 onder toezicht van Monumentenzorg. Uitwendig veranderde er weinig. Inwendig des te meer:

Het orgel werd achterin de kerk geplaatst (stond in het koor).
Het plafond kreeg een heel andere vorm: het werd een vlak plafond (in plaats van een stenen gewelf) met aan de zijkanten een ronding naar beneden.
De opstelling van banken en kansel werd heel anders. De kansel stond eerst tegen de zijmuur ongeveer in het midden van de kerk. Nu staat de kansel voorin en de banken met het gezicht naar één kant, in rijen aan weerszijden van het middenpad.
  • Er zijn fraaie kroonluchters opgehangen.
  • De gietijzeren ramen zijn vervangen door houten ramen.
  • De vloer is vernieuwd en van vloerverwarming voorzien.
  • Het oude orgel werd vervangen door het orgel van de in onbruik geraakte Buiten Amstel Kerk in Amsterdam. Het is een prachtig instrument, gebouwd door Johannes Josephus Mitterreither (1733-1800). 
De kerk is gebouwd in oost - west richting zoals alle oude kerken. Met het koor naar het oosten gericht: het beeld van de verrezen Christus, het Licht der wereld. De Zon die over ons is opgegaan. In het koor stond vóór de Reformatie het altaar waar de eucharistie werd gevierd (de kern van de eredienst). Vaak werden in het altaar of in een reliekhouder roomse relikwieën bewaard van de heilige aan wie de kerk gewijd was. Of dit ook in Steenderen zo was weten we niet.
terug
 
 

Kerkdienst Eeuwigheidszondag
datum en tijdstip 22-11-2026 om 10:00 uur
meer details

Kerkgebed
datum en tijdstip 24-11-2026 om 19:00 uur
meer details

Koffie met een oortje
datum en tijdstip 25-11-2026 om 10.00 uur
meer details

Kerkdienst Eerste advent
datum en tijdstip 29-11-2026 om 10:00 uur
meer details

Adventsconcert Full House en Friends
datum en tijdstip 29-11-2026 om 15:30 uur
meer details

 
Kerkdiensten op YouTube
 
facebook

facebook
 
Het Anker


Voor meer informatie over het Anker, klik op de foto
 
 
  Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.